Agustín Fernández Paz, exemplar e memorable

Todo o edificio intelectual e creativo de Agustín Fernández Paz estaba construído sobre un axioma: a literatura é útil e necesaria.

Lonxe de calquera outra consideración que sinalase a literatura como un exceso ou como un excedente, como algo inútil e supérfluo, pensaba que é o relato o que nos fai humanos, que é o canto o que, en definitiva, nos separa do animal e nos sitúa na cultura e na historia.

A consideración da utilidade da literatura chegáballe a Agustín dun exercicio empírico que o ocupou unha boa parte da súa vida: a docencia. Licenciado en Ciencias da Educación, traballou como profesor de EXB no Fogar de Santa Margarida (A Coruña), e máis recientemente, logo doutros centros, como profesor de Lingua e Literatura Galega no IES Os Rosais 2, de Vigo. Nas dúas ciudades máis importantes de Galicia deixou un ronsel de antigos alumnos que o recordan como un profesor dedicado e brillante. Un profesor que os enfeitizaba por medio dun método simple na súa resolución mais complexo na súa formulación: demostrar que o coñecemento, en calquera das súas modalidades, forma parte da vida e está, ou pode e debe estar, por completo integrado no discurso desta. Necesitamos contar para ensinar e precisamos relatos para aprendermos. A literatura é útil, por tanto, na medida en que é quen de conter o exemplar e o memorable. É literario todo aquilo que codifiquemos para facelo perdurar, ou todo aquilo que codifiquemos porque queiramos lembrar para modelar os que nos seguen. Que a literatura sexa útil significa, tamén, que non hai literatura inútil. Nin moito menos, paradoxalmente, infantil. Mais a maior ou menor utilidade da literatura depende dos contidos e valores que traslade, contidos e valores sempre en tránsito, en continua mudanza. De aí a súa teima en que a literatura infantil (que non inútil) é aquela que, tamén, poden ler os nenos.

Seguir a ler

 

fernandez-paz-retrato-300x273

Abracadabra

Quen lle dera ao amañecer

Andar inmerso no seu nome

E que só con pronunciar a palabra amañecer

Comezase a abrir o día, a lumbrigar,

A brillar a mañanciña.

 

E que a palabra noite fose escura,

Difícil de encontrar,

Cega de tebra e de tristeza.

Como a palabra enigma,

Rodeada sempre de misterio,

Innaccesible.

 

E quen me dera que o teu nome

Obedecese a unha lei semellante

E cada vez que o articulase,

Como un conxuro, un maleficio,

A túa voz se revelase,

Húmida e carnal,

Aquí mesmo, á miña beira.

 

Mais as palabras, ben o sabes,

Non significan nada.

E o seu sentido vive encarcerado

Co azar,

Co caos,

Coa continxencia.

 

25951269193_a22bf589c1_o

Mais fotos do álbum Delicatessen

 

 

Impacto. Na memoria de Agustín Fernández Paz.

fernandez-paz-retrato-300x273

 

Como peixes antiquísimos,

Como luras, rapantes, xardas, zamburiñas,

Como fanecas arcaicas,

Como sollas e curuxos,

Como peixes sapos,

Lonxe dos anzois do pensamento,

As ideas,

E o impacto do mundo na conciencia.

 

Velaí o instante cruel

A escorrer da represa máis alta

Do tempo que se vai,

Do presente,

Ese agasallo das horas.

 

E onde andarán os libros

Sobre este xeito de morrer.

Onde aqueles tomos e volumes

Sobre o modo, a gallardía,

A destreza de apagarse,

De esgotarse, falecer.

 

Onde os acordos e as avinzas,

Os convenios e os pactos,

Sobre a cruel, a vencedora,

Señora da ruína, muller do pasamento.

 

Para cando as ceremonias, os ritos,

As solemnes funcións, as impecables galas,

A emerxeren entre o fasto e a pompa.

 

Cae xa, tempo, sobre min,

Derrúbate, desprázame,

Agora que envorcado sobre o mundo,

Contemplo, só de esguello,

A túa ruína,

A desfeita, a perdición,

O desastre.

Fai de min un deses moitos,

Numerosos sen número nin conta,

Que a historia vai vertendo,

No gris dos sumidoiros.

Peixe antigo,

Peixe sapo,

Faneca do horror.

 

 

Un confinamento

Isto comezou sendo una tradución do poema “Mr. Bleaney” de Philip Larkin e medrou e esparexeuse até ser outra cousa. Máis unha vez un ego prisioneiro do arrebato da linguaxe. Para rematar cunha cita de Nietzsche. Un encontro de citas.

 

 

 

This was Mr Bleaney’s room. He stayed
The whole time he was at the Bodies, till
They moved him.’ Flowered curtains, thin and frayed,
Fall to within five inches of the sill,

Philip Larkin

 

Nesta estancia demorou longos días o Señor

Da tarde e os outonos. Levárono despois

A morrer noutro lugar

Seica un solpor de inverno.

 

Cortinaxes, bambinelas derramadas,

Xa murchas na súa cor,

Maiores que a varanda da xanela,

Farrapos dun estrago a mans do tempo,

As vistas a un depósito de lixo.

 

O señor afanábase no coidado do xardín,

Celeste afinador dos pianos das hortas.

Leito estreito de dous metros. Cadeira de madeira.

Luz de sol no longo día e, pola noite,

Unha lámpada de sesenta watios.

 

Nin cravetas, colgadoiros, perchas para a roupa.

Lugares de pousar os sacos ou os libros.

 

E unha voz díxome “Aluga, será o teu lugar.

Poderaste deitar na cama que foi súa,

Apagar os cigarros no cinceiro”,

E teño que atoar, que obstruír os oídos

Para esquecer o barullo do aparello

Que se fixo comprar para oír as noticias.

Coñezo os seus horarios, a hora exacta do seu rumbo,

Levo o ritmo do seu pulso a cada volta pola casa,

A frecuencia de saídas e de entradas.

A maneira en que comía, latas, queixos e embutidos.

Mais tamén que atravesaba as horas sen moverse,

Os días sen abrir a porta.

 

Polo demais sempre o mesmo. O verán en Mondariz.

O nadal no Baixo Miño.

 

Iso si. Ficaba quieto fronte ás nubes,

Fronte ao vento que as tronzaba,

Ou na cama a meditar,

Estarrecido pola idea

De que somos como estamos e seguimos

E a estas alturas da existência

Un cuarto de aluguer

Era máis do que cumpría.

 

Quen sabe se isto será certo.

 

Sen música, vivir,

Un erro, unha fatiga,

Un confinamento.

 

650 copiar

Mais fotos do álbum Delicatessen

Sobre a novela negra galega

novela_negra

Cómpre termos en conta á hora de falarmos dos xéneros literarios, de calquera xénero literario, o feito demostrado da súa inestabilidade. No caso da novela negra, de detectives, policial, de intriga, etc., a inestabilidade está xa presente, desde o inicio, na súa denominación. Se a isto lle engadimos o apelido ‘galega’, fica claro que o xénero parte dunha oscilación perceptible a priori: definir, que é unha novela; despois, que é unha novela negra ou policial ou de intriga, e, finalmente, que é unha novela negra galega.

Na medida en que os xéneros literarios son epocais e locais, isto é, dependen da época e do lugar en que son practicados, debemos partir de dúas obviedades: a novela negra galega practícase desde os anos oitenta do século pasado até a actualidade nunha sociedade que durante ese tempo comeza a considerarse a si mesma como democrática e particular, logo da desaparición do franquismo e o advento do Estado das Autonomías, co conseguinte agrelar das políticas cultural e lingüística e a apertura de novos mercados editoriais dependentes na súa maior parte das vendas vinculadas ao ensino. Sempre co espectro dun lectorado galego de masas co que soña e que, en grande medida, contribúe a crear.

Seguir lendo

Alfándegas do tempo

Corrían as calendas do ano oitenta e sete do século pasado.

Foi Carlota Álvarez Basso quen dispuxo un encontro no verán de poetas e pintores para falarmos e convivirmos durante unhas xornadas. Á cita estaban convidados Juan de la Colina, Tono Carvajo, Pedro Muíño, Darío Álvarez Basso, Berta Álvarez Cáccamo, Ramiro Fonte, Miguel Anxo Fernán-Vello, Xavier Seoane e un servidor. Non sei se omito algún nome.

O conxunto ficou para a memoria baixo o rótulo de Pintura Alfándega-Poesía e seica foi amparado con algún tipo de apoio orzamentario mínimo pola Universidade Popular de Vigo. Houbo un clima fraternal e entrañable. Conversas e imaxes que perduran co decorrer do tempo. Eu andaba a rematar O Varredor en Outono.

Encontro en vellas caixas unhas fotos do evento.