De fumes, palabras e casas

 

Miriam Ferradáns, Nomes de Fume, Espiral Maior, 2018, 12,36 €

Miriam Ferradáns, Deshabitar unha casa, Concello de Outes, 2017.

 

Pertencemos a un lugar escuro chamado casa, dinos Míriam Ferradáns no inicio do seu poemario Nomes de Fume. Toda unha declaración de intencións, a pertenza, o lugar escuro, o nome casa. De quen vés sendo, pregunta a fala que nos fala. Ou, dito doutro xeito, non “somos” senón que “somos de”, pertencemos. E esa nosa pertenza desenvólvese, nin máis nin menos, que nun lugar escuro, isto é, nun unheimlich(estraño, foráneo, estarrecente), que polo seu nome (casa) debería ser todo o contrario (heimlich, caseiro, familiar, secreto). Velaí as regras desta fermosa partida de semiose que nos propón a poeta, nun percorrido breve mais intenso no que aínda han aparecer outras cartas da baralla.

Para fechar o poemario declarando: aquí estarás a salvo.

Asistimos, por tanto, á construción dunha casa, un habitáculo, un espazo que nos acobille na intemperie, que nos dea unha posición e un sentido, unha pertenza. De que nos diga, finalmente, de quen vimos sendo.

Non é pouco pedir. De feito, ese é, nin máis nin menos, un dos temas seculares da literatura, explicar quen somos, construír unha casa. Desde a Odisea ao Quixote ou Á Educación Sentimental. E esta interrogante que se promove ao longo das trinta e dúas páxinas de que consta o discurso ábrese a partir dunha perda, dunha ausencia, dunha morte. O poemario percorre, por tanto, un certo itinerario narrativo que vai desde a perda inicial ao consolo final. Hai nel, depositada, unha curación, unha terapia que ten que ver coa palabra e cos espectros. E é a voz que inicia estes poemas, un eu lírico espido e sen máis atavíos que a procura da verdade, quen vai vertendo, pouco e pouco, os datos que completan o puzzle.

Estamos diante dun discurso que se instala, de partida, nun modelo existencialista. Poesía que acompaña a existencia e mesmo brota como un froito da árbore do vivir, impregnado na linguaxe. Poesia na que, alén do artificio formal, existe unha procura de sentido proclamándose.  De sentido propio. De sentido do eu que se enuncia e, enunciándose, vén sendo.

De partida, unha presenza da morte, un acontecemento que promove unha chamada, un grito, unha advertencia, e este  chamamento da intimidade da conciencia perante a continxencia do tanático non ten outra resposta que o silencio do mundo. Gritamos e o noso grito pérdese no infinito e no baleiro. Non hai resposta que nos cure da soidade. Somos un infinito de soidades. e dese sentimento de soidade ontolóxica do humano asoma a angustia, unha saudade. Porque, proclama, “o monstro aliméntase de medo, da anguria a perder a casa, a non estar a salvo”. Daquela asoma o grupo porque, dirá, “somos unha famiia de lazos que matan”. Para rematar declarando “É difícil entender a tribo, pertencer sen ser devorado”.

Fica no interior o misterio do mundo e a súa representación na linguaxe. Algo que está presente desde o propio título “Nomes de fume” e que apela, por unha banda, ao arbitrario da relación entre significante e significado e, por outra banda, ao fracaso da linguaxe na súa tentativa por manter o xa caduco. Mais tamén, e sobre todo, a palabra fundadora e curativa. “Pregúntasme polo monstro: – Que palabra debería pronunciar para que arda?”

 

E non en van, estes Nomes de Fumeé o correlato dun libro anterior, editado hai xa un ano, de título enteiramente suxestivo: Deshabitar unha casa. A primeira pregunta que nos formula este fluír de imaxes e palabras é aquela imposible e irremediable de que é unha casa. Un corpo, unha linguaxe, un sentimento, unha lembranza. Cándo somos casa e cándo habitamos unha casa. A morada como estigma e como obxecto de desexo, o cuarto, as dependencias. O espazo como metáfora do ser, do ente, da presenza, do presente. A impregnación imaxinaria do espazo polo tempo. A morada como delimitación do espazo, como finitude do lugar. Ou índomos ao xogos de palabras, da metafísica incorporada, o lugar en que o lugar ten lugar. A casa sería, por tanto, o lugar en que o lugar tivo lugar moitas veces, permitindo na súa reiteración un olvido do fluír, do devir, unha ilusión da repetición e da permanencia.

978849459674

 

Advertisements

looking for the mystical mist of the northeastern sea light some years ago

Suite da camiñante II

Amémonos no azar,

Escuros labirintos os da sorte;

Tracemos polo mar,

Camiños cara ao norte,

As gratas singraduras para a morte.

Deámonos o abrazo

Infindo das que saben que morrer

É forma doutro lazo

Que atinxe o propio ser,

O bucle do regreso e do volver.

E así de mans unidas

Deitadas sobre herba a contemplar

A luz das avenidas

Vexamos sobre o mar

O mar do firmamento a rebosar.

Que todo está fundido,

No círculo do cosmos a soidade,

O sangue no latido,

A xente na cidade,

O espazo a camiñar na liberdade.

Descargar libro enteiro

A mácula feroz da fermosura en formato pdf

A mácula feroz da fermosura en forma epub

40703791514_c1ba3d3da8_o

Suite da pastora III

Oh lirio do delirio,

Afástanos do escuro e da negrura.

Oh lirio do martirio,

A chaga que supura

Na mácula feroz da fermosura.

 

Oh grandes carballeiras

Na hora desta lúa que declina.

Detede nas fronteiras

A cega diamantina,

Errante polas praias, libertina.

 

Que pouco sabe Amor

Dun tempo derrubado de beleza,

A ver no mar maior

A néboa da agudeza,

Fuscallo derrubado de tristeza,

 

Detén, escura noite,

Aquela que se afasta no seu grito.

Dos ventos non escoite

As lavas do conflito,

As bágoas que en silencio precipito.

 

E déixanos, mencer,

Bandeiras a pairar pola ruína.

Que sexa este pracer

Que morde e que fascina

A luz que se esparexa na retina.

 

Descargar libro enteiro

A mácula feroz da fermosura en formato pdf

A mácula feroz da fermosura en forma epub

 

41586213231_f4a5c6b4c3_o

Suite da pastora II

E déixame contigo,

Deitada nesta sesta sen final,

Calar do que maldigo

Na hora cenital,

Á espera de que á noite cale mal.

 

Que son estes momentos

Formados polas sombras dos ocasos

O tempo dos adventos,

Ruína dos fracasos,

Espectros que preceden os meus pasos.

 

Que son estes amores

Sentidos na epiderme do teu peito

Espello dos ardores

Do afán e do proveito,

Amores de dereito e de barbeito.

 

Que son na sombra túa

Espectro que amañece á miña beira

Espellos para a lúa,

Estrelas da fronteira,

Relampo adormecido da canseira.

 

E lévame contigo,

Caída pola torre do pescozo,

Amparo e mais abrigo

Do soño e do alborozo,

Dos dedos con que toco e con que rozo.

 

Que sexan estas herbas

Medrando polas gándaras vacías

E pasto para as cervas

Tamén as melodías

Dos ollos percorrendo estas umbrías.

 

Oh déixame abrazar,

Columna misteriosa do intestino,

No límite do mar

O corpo peregrino,

O corpo camiñando no divino.

 

Non deixes pra despois

Da noite solitaria e indolente

Virar nos xirasois

O corpo de serpente,

De saurio a escorregar pola corrente.

 

Que eu amo ese fluír,

A longa e delicada transparencia,

Dos brazos a fuxir

Das sombras e da ausencia,

Bandeiras para erguer na resistencia.

 

Que eu bailo nesa danza

De luz da cabeleira que se inclina

E asoma na lembranza

Das horas, na ruína

Das máquinas e arames da turbina.

 

Percorre no salón

O voo do teu ballet polos espellos

E deixa o acordeón

Arfar nos seus trebellos,

O modo de chorar dos aparellos.

 

E sé como esta hora

Tan libre como libre a madrugada;

Non temas a demora

Da noite ilimitada,

Da noite a madrugar pola alborada.

 

Descargar libro enteiro

A mácula feroz da fermosura en formato pdf

A mácula feroz da fermosura en forma epub

 

41586211481_c2797b9e7d_o

 

Suite da camiñante

Levadas da inocencia,

Deixémonos, por tanto, transportar.

Que brote da conciencia

A éxtase de andar,

Erráticas nun mundo a iluminar.

 

Que sexa o noso paso,

Sostido polos ollos que nos miren,

Espello do fracaso

Das bocas que suspiren,

Das bocas que mirándonos deliren.

 

Exalta, oh namorada,

Ti, vértice do campo sobre o outono,

A noite abandonada

Que sabe do abandono,

Que soubo liberarse do seu dono.

 

Escoita en que maneira

A música que prende no mutismo

Silente e silandeira

Condúcenos ao abismo,

Espello do seu propio magnetismo.

 

E fálame, pastora,

Que sexa o teu torrente de palabras,

Nas luces desta aurora,

A chave con que abras

As portas das murallas máis macabras.

 

Descargar libro enteiro

A mácula feroz da fermosura en formato pdf

A mácula feroz da fermosura en forma epub

 

40875668514_073f6dfa76_o

Suite da pastora

Que vin como brillaba

Na liña iluminada do horizonte,

Na noite que baixaba,

A sombra dunha ponte,

No sangue que vertía pola fronte.

 

Oh cólico da voz,

Oh santos hematomas da palabra,

Oh cántico feroz,

Oh música macabra

Dos barcos afundidos pola abra.

 

Amor cando se achega

Amaña nas correntes remuíños

E pon na lúa grega

Espectros de pombiños

Que brillan sobre as pedras dos camiños.

 

Amor cando se afasta

Espalla o neboeiro sobre os ríos

E deixa unha nefasta

Ringleira de navíos

E fúnebres sinais nos atavíos.

 

Igual que lle acontece

A Amor cando decrépito dormita

E mesmo lle parece

Que os círculos transita

E as neves e os chuvascos precipita.

 

Que pouco sabe Amor

Dos males e negocios que orixina

Supondo que o mellor

Do mundo o determina

E ignora todo aquilo que arruína.

 

Descargar libro enteiro

A mácula feroz da fermosura en formato pdf

A mácula feroz da fermosura en forma epub

 

28416134028_5c36652867_o

 

Algunhas respostas

O mundo está deitado

Sen cólicos nin dor a súa presenza

E asiste ensimesmado

Á túrbida pertenza

De sombras que difunden diferenza.

 

Hai horas que esta nena

De flores e cabelos abraiados

Afasta a miña pena

Dos soños usurpados,

Separa dos meus días tristes fados.

 

E é por estes anos

De intensa claridade e de fortuna

Que sabe dos enganos

Da fama e da tribuna,

Falaz como a mentira e importuna.

 

E é tamén aí,

No ciclo dunha heroica mocidade,

Que sabe do alibí

Da grata austeridade,

Da cura do silencio e a soidade.

 

Son moitas as preguntas

E moitos os achados das súas flores

E moitas as defuntas

Palabras sen honores

Que foron para a artesa dos horrores.

 

Mais brillan sobre todas,

Dispostas como enseña dos seus días,

Preguntas de rapsodas,

Alegres melodías,

Cancións como remotas herexías.

 

Descargar libro enteiro

A mácula feroz da fermosura en formato pdf

A mácula feroz da fermosura en forma epub

 

40522738675_c383f6de59_o

Interrogantes da pastora

Por quen estes ardores,

Por quen o doloroso acendemento

Que brilla nos amores,

Fatiga o pensamento

E verte sobre as almas o tormento

 

Dun día que pasou,

Dun tempo derrubado de beleza,

Dos meses en que andou

Furando a natureza

Dos lumes en tamaña sutileza.

 

Quen brinca polo outono

E erguido polos coiros do tambor

Percibe no abandono

O fríxido tremor

Da porta de saída do solpor.

 

Quen chama pola morte

Do alto dunha torre derrubada

E quen sen moita sorte

Encontra abandonada

A senda que se inclina apresurada.

 

Descargar libro enteiro

A mácula feroz da fermosura en formato pdf

A mácula feroz da fermosura en forma epub

 

27546889088_b78ce017a7_o