Sétima alocución

A Historia de Galicia é un sen fin de casos tristes
Como son, polo xeral, as historias dos países derrotados.
Non tivemos un imperio
Nin vencemos en batallas;
Nin dominio amoreamos sobre extensos territorios que nos fosen debedores
Por encargo ou compromiso, beneficios ou favor.

Fomos presos e soldados,
Prostitutas e criadas,
Soñadores e artistas,
E espallamos polo mundo o sentimento da saudade.
E axudamos a facer a ponte de Brooklyn
E a revolta en Patagonia
E a cortar a cana en Cuba
E a botar o demo finalmente de Berlín.

Mais gardamos un idioma,
Unha flor que non murchou
E que aínda nos reúne,
Unha chave que abre portas no misterio do mundo,
Unha porta que dá para un xardín, a miúdo en alamedas,
Un xardín en que florecen os magnolios,
Moi comúns no mobiliario palaciano,
E as grandes flores épicas, como a cala,
Zantedeschia aethiopica, con forma de corneta,
Que garda no interior a mazaroca,
Unhas veces laranxa e outras veces amarela,
E as hortensias,
Enigmático compendio do fracaso,
Importadas desde a China por Philibert Commerson,
Naturalista francés, namorado dunha Hortense, delicada flor.
E as buganvíleas, abeiradas ás casas ou pingando polos muros,
Espiñentas e abusivas, sempreverdes ou caducifolias,
Derrubando na paisaxe o seu solpor de ruína,
Establecendo a lei escura,
A norma do confuso,
A regra do sombrío.

A lingua de Galicia é unha torre sen caer,
Un castelo que se ergue por enriba dos lustros e das décadas,
E que garda no interior o estoxo azul desta nosa facenda,
O que herdamos e o que temos,
O que foi amoreándose no tempo
Ou ficou aquí prendido no devalo
Das palabras e dos feitos,
Dos soños e das cousas.

A Historia sempre foi un sen fin de casos vellos,
Non importa de que patria, de que imperio ou de que mundo.

A lingua de Galicia por agora é unha presenza,
Unha páxina que está por escribir,
Unha liña de futuro.

galicia

Advertisements

Sexta alocución

Vai contigo, rapariga.
Has levar até o horizonte
Que nos foi denegado
A flor da imperatriz, de acentos violáceos
E pálida por fóra,
Azucena do Brasil,
Copo perfumado de leite,
Lirio branco.
E volverás cantar a sombra e o solpor.
E has ver de novo a luz sobre o piano,
O thou that are blooming in your prime.

 

Vai contigo, flor do tempo, sol de abril,
Entre a China e o Xapón,
Entre Cathai e Cipango,
con foglie lineari e fiori grandi e campanulati ,
di un bianco latteo e profumatissimi,
disposti in grappoli.
Vai, beleza enfurecida,
Extasiada no arrebato,
Let no man steal away your thyme.

 

Vai axiña, anseriforme, anatídea e cisne branco.
Orfeu transfigurado e disposta no horizonte como lira.
Filla de Zeus fillo de Cronos.
Miña deusa fluvial intransferible,
Benéfico destino.
Always beware and keep your garden fair.
Rosa última de Irlanda,
Grata espiña.

 

158163__lilies-white-flowers-in-magic_p

Quinta alocución

E pode que hoxe estea nun lugar sen horizonte,
Eses dos que fala Blanchot,
E que ande a escribir ou a inscribir,
No interior ou no exterior dalgún círculo,
O meu grafo enlouquecido,
A miña louca maraña.
Porque non hai desexo posible.
E porque o imposible é a substancia do desexo.
Pode pode. Claro que pode.
Eu só quería conquistar un territorio
E fundar unha paisaxe.
Unha terra pertecente a algún lugar en min,
A imaxe resultante dun esforzo de mirada.
Un ollar esparexido sobre o espazo e o tempo.
Mais cheguei a este lugar que non ten horizonte,
Unha praia sen océano,
Unha ribeira sen río.
Esta tarde hei de pintar
Un círculo na area
E inscribir no superficie
A sombra do meu nome.
E aínda hei de completar
O rito esparexendo
Herbas vellas de misterio
E un escuro vinagre.

1

Cuarta alocución

O tempo está disposto seguindo un percorrido
Que verte para o fondo da distancia
E vén desde os confíns da fonte orixinaria.
O tempo é como un río de infinito,
O sulco que deixou na eternidade
Un boi que turraba dun arado de estrelas.
Por iso o tempo para ás veces sen querer
E ponse a debuxar polas ribeiras
A sombra do ameneiro, un souto, unha gándara,
Que deixan un aquel de ritmo demorado,
De fluxo delongado, de tráfego moroso,
Un líquido fluvial que se espreguiza
E acende nas miradas o éxtase do mundo.

O tempo foi aceso nun lume primixenio,
Lugar de oxidación e violencia da materia,
Espazo combustible en que fervía
A sombra do horizonte,
Un punto enferruxado pola luz.
As lapas amarelas, laranxas e vermellas,
Ás veces son azuis de tanto que abandonan
A alma nese fogo, felices cos vapores da ignición.
Non teñen outro rumbo que a danza e os enigmas,
O voo dun vento abstracto que declara,
Veloz por entre as sombras,
O mundo inaugurado
E fixa a dirección e a intensidade
Das horas e dos días,
Dos ciclos anuais e dos estados
Do aire e da tristeza.

tempo

Terceira alocución

Os corpos escritores fan grafos imprevistos
Que fican debuxados nos ollos de quen mira.
Hai sempre alguén que pasa deixando o seu poema
De brazos que se extinguen;
Cabelos que arrebatan o voo dunha fervenza,
O ascenso dunha chama;
E pernas que debuxan un ritmo no interior,
Cadencias dun concerto improvisado.
A danza que hai no mundo é un signo que se mostra,
Costura das esferas de música e teatro.
Cifrar os movementos e darlles cerimonia,
Ou ben deixalos libres, sen norma nin precepto,
É opción que nos confirma o pálpito do azar,
Un mando sempre exposto a un ritmo inesperado,
Á quebra ou á caída, á noite que se rompe,
Ao mundo que fratura o voo dunha esperanza,
Á crenza que se parte e esnaquiza.
Non fíes o teu rumbo á luz dunha cadencia,
Nin poñas a túa fe nalgún compás.

Bocanada Danza. 1985. Carita de angel. Foto Archivo La Ribot.jpg

Segunda alocución

Non importa que o poema estea escrito.
A luz do acontecer acende na súa letra
O azar dos mil sentidos.
Mal poden os poetas fixar a dirección
Do río do discurso;
Mal poden gobernar o rumbo, a singradura
Da nave do seu canto,
Que a orde se disolve, asoman os acasos
E vén o imprevisible, o fortuíto,
E vira na ruleta a roda da incerteza,
Xa verte e esparexe a sorte polo mundo
O fado e a fortuna, a brisa do destino.
Tamén polos teatros hai vento a revoar,
Correntes que se xeran debido ás diferenzas,
E empurran a calor ao límite do frío,
E todo o que acontece na esfera da ficción,
Previsto nos ensaios e no texto,
Deriva por motivos que ás veces nin se explican
En erros e naufraxios, en tintas que se verten
E fican derramadas, en voces que resultan
Inhóspitas, estrañas, en pasos, movementos
Que nunca se pensaron.
O intérprete procura goberno nese caos
E lei na continxencia
E orde polo abismo.
Nin sempre ten as luces que poidan reverter
As sombras que lle asoman.
O actor, como o poeta, tamén vive debaixo
Das pedras do destino.
Ten sorte se as palabras permiten que se achegue
A algún lugar seguro,
Ao abrigo que as ampare na ira da tormenta.

Teatro-grego

Primeira alocución

Dirás que non é certo
Mais podo asegurar,
Sen medo a cometer un erro imperdoable,
Que todo isto é teatro.
Teatro no mellor dos sentidos.
Ou no peor.
O lugar da produción dunha mirada.
O punto no que un ollo repara no que ve
E ponse a contemplar,
Mestura de atención e pensamento,
O mundo que se verte por adiante.
Hai anos que o medito,
Hai tempo que o pondero,
E alego como proba o feito de que aquí
Todo poida estar previsto:
O asunto, a trama, o enredo,
O sumario e o resumo,
Polémica e ardor dos argumentos.
Mais a pregunta segue a ser,
Non o esquezamos,
Como acontece o poema?
Porque o poema, como o teatro, acontece.
E repito o interrogante:
Como é que acontece o poema?
Porque o poema non é máis
Que un vertido da existencia.
Un lóstrego deitado nun espello,
O poema é unha doenza que se funda na linguaxe,
Un porto no que os barcos repousan afundidos,
Cemiterio das palabras que brillaron.
A cinza que fumega despois de consumirse,
Os restos dunha chama que extinguiu.
O poema non é máis que unha forma de teatro.
Porque o corpo é como a letra:
Un trazo que se move e modifica
O sentido a cada pouco.
O corpo está escribindo sen parar
O curso dun discurso en movemento,
O corpo nunca deixa de dicir
O enigma e o misterio.
E nós non somos máis
Que fotos estragadas polo tempo,
Impactos de claror que se recollen
No fondo dunha ollada,
Igual que as horas verten a luz de cada instante.
Que o poema é unha doenza que se funda na linguaxe,
O poema non é máis que unha forma de teatro.

images

Ciclo

Hoxe chámame unha chama.
Hai un lume que pregunta por min.
Entra a luz do novo día
Polas fendas da linguaxe
E hai lembranzas que prosperan
Nas lanternas inspiradas.
Morra ou dure este febreiro.
Non se esgota o seu andar.
Brota a música do fondo
Misterioso dos pianos.
Algo evoca o que se afunde.
Pasa lonxe un cadaleito.
Voa perto unha gaivota,
Perseguida pola sombra.
Dobre marzo xa vindeiro
Unha curva da sazón,
Ou xa alongue o firmamento
O percurso da xornada ,
Todo isto é fortuíto,
Todo aquilo, eventual,
Episodio que acontece,
Unha hipótese posible,
Unha cápsula, un estoxo,
Un alivio da memoria,
Unha lámpada, un candil,
Unha flor do esquecemento.
Que entre a noite cos seus barcos
Polas fendas da linguaxe,
No destino e na fortuna,
Nun esforzo de vencer.
E hoxe chámeme unha chama.
Haxa un lume que pregunte por min.

aquarius

Arte de contar

Seica era analfabeta.
Mais lembro tela oído verter libros enteiros.
E poucos coma ela na arte de contar.
Notábase no xeito de abrir e de romper
O voo da melodía, no momento
De erguer acompasadas
As mans para despois
Deixalas repousar por un instante;
Na forma en que se unían
As frases coa anterior e a sucesiva,
Igual que os episodios;
Tamén no preguiceiro do ritmo do relato,
Agora un pouco lento,
Máis rápido despois;
Describo agora un río
E logo hai unha ponte
E entón vén un suspense que interroga
E deita a luz do enigma en cada cousa.
E cómico resulta e axiña será tráxico.
Ou pode que nun punto perdamos a memoria
E sexa nese instante momento de cantar
Cancións que se perderan.
Tamén de interromper a historia cun poema.
Ou pode que no medio da insólita aventura
O heroe sente a mirar as árbores dun campo
E haxa que esperar a ver o que pasou
A que ela diga exactamente
Como entón verteu no mundo a luz do acontecer.
E todos a soñar, netos e sobriños,
Mozos, raparigas,
Agora que chegaba no final
O instante dunha máxima tensión.
Ser sería analfabeta.
Mais tiña o mundo enteiro gardado na súa boca.

Eatonville-Haynes-Vintage-Pictures-119